SD Dergi 130/131/132 Çıktı: Sosyal Devlet Perspektifinde; Ekonomi, İklim Krizi, Dijitalleşme
Sunuş Değerli okurlar, Bu sayımızda sosyal politika ve ekonomi, iklim krizi, dijitalleşme konularını işledik. Bu arada, serbest yazılar da dahil olmak üzere, hemen hemen tüm makalelerin “sosyal devlet” perspektifinde yazıldığını belirtelim. İlk bölümün başında Yüksel Taşkın’ın sosyal devletin inşasını öncelikle ele alma gereğini vurgulayan ve bunun bazı enstrümanlarını dikkate sunan yazısı yer alıyor. İstanbul Planlama […]
Yüksel TAŞKIN – Bölüşüm Adaleti İçin Etkin ve Hak Temelli bir Sosyal Devleti İnşa Etmek En Önemli Siyasi Önceliğimiz Olmalıdır
1980’lerde yükselişe geçen neoliberalizm, sosyal devlet anlayışına ve somut düzlemde de refah devletinin kazanımlarına büyük bir saldırı başlattı. Bu süreçte “sosyal güvenlik devleti” gerilerken, devletin iç ve dış güvenlik alanındaki rollerini ciddi ölçüde arttıran “milli güvenlik devleti” yükselişe geçti. Güvenlikçiliğin yükselişi, çoğu zaman kamucu politikaların gerileyişinin de bahanesi oldu. Neoliberal dalganın yarattığı ideolojik akıl tutulması […]
İPA – Ulusalda Yönetilemeyene Yerelde Çözüm Arayışları: Yerel Yönetimlerde Güvencesizlikle Mücadele
Tüm dünyada 1970’li yılların ikinci yarısından itibaren tercih edilen ekonomi politikaları nedeniyle gelir dağılımındaki eşitsizlikler derinleşmiş, reel ücretler düşmüş, başta eğitim ve sağlık olmak üzere birçok kamu hizmeti üzerindeki piyasa baskısı artmış, kentsel hizmetler daha pahalı ve niteliksiz hâle gelmiştir. İş gücü piyasalarında güvencesizliğin artışı hem gelir adaletsizliğini derinleştirmiş hem de yurttaşların kronik yoksulluktan kurtulma […]
Ertan AKSOY – Yeni Türkiye: Emek Ucuz, Hayat Pahalı
Her iktidar vatandaşın hayatını kolaylaştıracağı, ekonomik refah sağlayacağı vaadiyle gelir. Ancak çok azı bunu gerçekten başarır. Özellikle piyasa olarak kırılganlığı yüksek, gelişmekte olan ülkelerde bu durumla karşılaşmak daha olasıdır. Kötü giden koşulların daha yaygın olduğu gelişmekte olan ülke piyasalarında halk için umut ışığı olarak ortaya çıkan bir parti ve lider öncelikle refah vaat eder. AKP […]
Ahmet Oğuz DEMİR – Zor Bir Yıla Doğru: 2022
2021 yılını nasıl geçirdik diye sorsanız benim cevabım her şeyden önce “2020 yılına göre daha iyi” olurdu. Bu cevabın temel nedeni elbette ki hepimizin sağlığını tehdit eden salgın ile ilgili. Vaka sayıları Türkiye’de ve dünya genelinde hala yüksek seyretse de aşılanma oranındaki artış ile normalleşme sürecinde bir hayli yol kat ettik. Geçtiğimiz yıl sık sık […]
Erdal KART – İklim Değişikliğinin Sağlık Etkileri
İklim, bir coğrafya, coğrafi bölgede uzun bir süre boyunca sıcaklık, nem, hava basıncı, rüzgar, yağış, yağış şekli gibi meteorolojik olayların ortalaması olarak tanımlanabilir. İklim değişikliği, doğal olayların ve/veya insan faaliyetlerinin bir sonucu olarak iklimin zaman boyunca değişmesidir. İklim değişikliği biz canlılar için topyekün sonuçlar doğuracak önemdedir. Günümüzde iklim değişiklik yaşamın kendisini tehdit eder boyutu çoktan […]
Zeynep ALTIOK AKATLI – Doğayı Gülümsetmek; Doğayla Gülümsemek
“Hadi gülümse bulutlar gitsin İşçiler iyi çalışsın, gülümse Yoksa ben nasıl yenilenirim Belki şehre bir film gelir Bir güzel orman olur yazılarda İklim değişir, Akdeniz olur, gülümse.”* Çocukluğumda Ankara’da mevsim değişimlerinde, yaz ve kış başında Kırkikindi Yağmurları olurdu. Bu yağmurlar şaşırtmaz, her gün aşağı yukarı aynı saatlerde başlar ve biter ve 40 gün kadar sürerdi. […]
Kadriye SEZGİN – Birlikte Yaşam Örgütlenmelerinin İklim Krizine Etkileri
1. Değişen ben ve biz kavramı Bugün tüm küresel ilişkilerde ulusal sınırları aşan etkileşimlerin belirleyiciliği giderek artmakta, dünyayı kat eden kültürel koridorlar ve göç akımlarının etkisiyle ulus ötesi topluluklar oluşturulabilmekte, kişiler arası katı bağların yerini akışkan bağların aldığı görülmektedir. Günümüz toplumu hızlı ve kapsamlı bir çözülüş sürecini deneyimlemektedir. Sosyal gerçeklik hızla yıkılıp, yeniden kurulmakta, genel […]
Caner GÜNEY – Demokratikleşen Yapay Zeka
İçinde bulunduğumuz kaotik gerçeklikte yerküre, toplumlar, yaşam ve daha bir çok şeyle ilgili belirsizlikler her geçen gün artmakta, bunun sonucunda da iklim, pandemi, ekonomi gibi krizler ortaya çıkmaktadır. Mevcut konjonktürde günümüzün siyaset bilimi açılımları, siyasetçileri, iktisat kuramları, ekonomik politikalar çözüm olmaktan çok sorun üreten araçlar olduğu gözlemlenmektedir. Günün sonunda küreselleşme, oligopol piyasa düzeni, neoliberal politikalar, […]
Julia Borggräfe, Saskia Esken – Geleceğin Emek Toplumu Üzerine Dijital Dönüşümü Başarıyla Biçimlendirmek
Julia Borggräfe,Saskia Esken[1] [1] Julia Borggräfe; Federal Çalışma ve Sosyal İşler Bakanlığı’nda “İş Ortamında Dijitalleşme” bölümünü yönetiyor.Saskia Esken; 2013’ten bu yana Alman Federal Meclis üyesi olup milletvekili olarak hem İçişleri hem de Dijital Gündem komisyonlarında görev yapıyor. * Bu makalenin Almanca aslı Neue Gesellschaft Frankfurter Hefte Dergisi’nde, FES ve SODEV tarafından 2021 yılında SODEV Yayınlarınca […]
Ahmet GİRE – Bir Garajda Zengin Olmak Mümkün Mü? Yazılımın Mucizesi
Microsoft, Google ve Facebook gibi birçok şirketin kuruluş ve büyüyüş hikayesi sosyal medyada ve popüler basında duyulur oldu. Bu şirketlerin neredeyse yoktan var oluş hikayeleri, bir evin boş garajından çıkıp dünyanın her köşesine yayılan ürünleri ve etkileri gerçekten dikkat çekicidir. Bu şirketler temel olarak teknoloji şirketleri olarak bilinir. Daha da daraltmak gerekirse bu şirketlerin temel […]
Cem ERCİYES – Kahraman Kitapçı ‘Online’a Karşı
“Hayır, tek bir satır yazamadım” diye anlatıyordu yazar arkadaşım. “Bütün gün bir gözüm sosyal medyada diğeri ekranda, pandemi haberlerini izliyorum; bir şey yazasım gelmiyor.” Büyük kapanma başladığında hiç değilse bol bol yazıp okuyacağız sanmıştık. Ama pek de öyle olmadı. Çünkü insanlığın uzun zamandır görmediği boyuttaki bu tehlike ve belirsizlik herkesin bedeni gibi aklını da esir […]
Elif BALİ KURTARIR – Hindistan’da Pandemi Politikalarının Sosyoekonomik Yansımaları
Kasım 2021 Diwali bayramı öncesinde Amazon Hindistan’ın yayınladığı reklam videosu büyük yankı uyandırdı ve bugüne kadar 11 milyon üzerinde izleyiciyle buluştu. Reklamın büyük başarısı Diwali’nin Hint aile yapısının önemine yaptığı önemli göndermenin yanısıra Hindistan’ı derinden etkileyen bir travmaya, Covid-19 pandemisinin halkta yarattığı yıkıcı etkiye değinmesi olmuştu. Bu reklam ve buna benzer diğerleri, özellikle Mart-Nisan aylarında […]
Mehmet Şakir ÖRS – Türkiye’de ‘Demokrasi’ Mücadelesi; CHP’nin ‘İttifak’ Politikaları ve ‘İktidar’ ile ‘Birinci Parti’ Olma Hedefleri
İçinde bulunduğumuz tarihsel süreçte hem küresel ve hem de ulusal düzlemde önemli ekonomik, siyasal ve sosyal gelişmelere tanık oluyoruz. Kapitalizmin yol açtığı sorunlar birikip koca bir düğüme dönüşürken, otoriter siyaset anlayışlarının da bu düğümü bırakın çözmeyi tam anlamıyla bir kördüğüme dönüştürdüğü açıkça görülüyor. Bu nedenle de yeni ve farklı ekonomi-politik arayışlar gündeme geliyor. Sosyal Demokrat […]
Albrecht VON LUCKE – Korona Krizi Neden Sistemi Sorgulatıyor? Kırılma Noktasındaki Kapitalizm
Albrecht VON LUCKE[1] [1] Albrecht von Lucke, Hukukçu ve siyaset bilimci. “Blätter für deutsche und internationale Politik” adlı derginin redaktörü. “Die schwarze Republik und das Versagen der deutschen Linken” (Kara Cumhuriyet ve Alman Solunun Başarısızlığı), Knaur TB, 2017. * Bu makalenin Almanca aslı Neue Gesellschaft Frankfurter Hefte Dergisi’nde, FES ve SODEV tarafından 2021 yılında SODEV […]
SD Dergi 127/128/129 Sayısı Çıktı: “Yönetememe Hali”
Değerli okurlar, Türkiye’nin yönetilemediği, bir kişi ve çevresinin çıkarları doğrultusunda ve anın konjonktürünün gösterdiği yöne göre savrulduğu bilinen bir gerçek. Kapak konumuz da bu! Bu sayımızda yönetilemeyen alanlardan ancak üçünü işleyebildik; Göç, dış ilişkiler ve afetler. Derginin ilk yazısında Canan Kaftancıoğlu, iktidarın yönetmeme halinin yönetememe aşamasına dönüşme sürecini ayrıntılarıyla sergileyerek, kapak konusunun bütününü baştan özet […]
Canan KAFTANCIOĞLU – Savrulmaya Giden Süreçte Yönetmeme Bir Tercih miydi?
“Türkiye gerçek anlamda yönetilmiyor, savruluyor! Türkiye’de bir yönetim boşluğu var, her alanda bir yönetim boşluğu var!” CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu, ilk kez Mart 2018 tarihinde söylemişti bu sözleri. Ve İlk o gün aklıma düşmüştü bu soru: Bu “yönetmeme” hali, kurmak istedikleri yeni rejimi inşa etmek için aslında bilinçli bir tercih miydi? Bu şekilde fatura […]
Sema ERDER – “Bekleme Odası”nda Göç Araştırması Yapmak
Türkiye gibi uzun bir dönem dışa kapalı olan bir toplumda bilim yapmaya çalışan sosyal bilimciler için, özgün araştırma yapmak da Batı’daki sosyal bilim birikimine ulaşmak da kolay olmamıştır. Sosyal bilimciler, değişen siyasal koşullara bağlı olarak, diğer ülkelerdeki birikimden kısmen yararlanarak, bilgi üretmeye çalışmışlardır. Özgün bilgi eksikliğinin önemli nedenleri, Türkiye’deki araştırmacıların siyasal baskılardan ve yerleşik tabulardan […]
Cavidan SOYKAN – Türkiye’de İktidar ve Muhalefeti Ortak Paydada Buluşturan Konu: Mülteciler
Bu yazıya bu başlığı seçmemin bir nedeni var: Politikasızlık. Geçtiğimiz yaz aylarını siyasette ve toplumsal yaşamda yoğun bir göçmen ve mülteci karşıtlığı ile geçirdik. Kastım sadece sosyal medyada paylaşılanlar veya siyasilerin söylemleri ve eylemleri değil. Amacım ırkçı boyutlardaki bu söylemleri ve saldırıları analiz etmek de değil. Ya da ırkçı bir linç girişimi sonrası o mahallede […]
Söyleşi: Prof. Dr. Pınar UYAN SEMERCİ
Arkadaşımız Ece ÖZTAN’ın Prof. Dr. Pınar UYAN SEMERCİ ile yaptığı söyleşi Geçtiğimiz ay içerisinde Ankara Altındağ’da yaşanan nefret saldırıları da dahil olmak üzere, Afgan mültecilerin gelişi sonrası yükselen göçmen karşıtı söylem farklı siyasal yelpazelerden destek görüyor. Bu açıdan baktığımızda Türkiye’deki göçmen karşıtı söylemi nasıl değerleniriyorsunuz? Özellikle Batı’daki göçmen karşıtı söylem ve hareketlerle karşılaştırdığınızda… Göçmen karşıtlığı […]
Ünal ÇEVİKÖZ – Suriye Sorunu ve Yanlış Hesabın Şam‘dan Dönmesi Üzerine…
Orta Doğu ve Kuzey Afrika’da (ODKA) 2011 yılında önce Tunus’ta başlayan, ardından Libya, Mısır ve Körfez ülkelerine yayılan, kısa sürede de Suriye’ye sıçrayan halk hareketleri, bölgenin en önemli aktörü olan Türkiye’nin dış politikasını da etkileyen bir süreçtir. Bu halk hareketleri karşısında izlenen dış politika, 2002 yılında başlayan AKP iktidarının ileri sürdüğü “Türkiye’nin Orta Doğu’da düzen […]
Onur ÖYMEN – Afganistan’ın Dramı
Stratejik önemi büyük olan Afganistan’ın tarihi, ülkeyi nüfuz altına alma niyetiyle hareket eden büyük devletlerle mücadele örnekleriyle doludur. İngiltere, 19. yüzyılın sonlarında ve 20. yüzyılın başlarında giriştiği savaşlara rağmen Afganistan’ı fiilen egemenliği altına alamadı. Buna karşılık uyguladığı bazı yöntemler ve başvurduğu entrikalarla Afganistan’daki siyasete yön vermeye çalıştı. Afganistan’ın bağımsızlığının ilanı 28 Şubat 1919’da tahta çıkan […]
Aydın CINGI – Avrupa’nın Eylül 2021 Seçimleri
Eylül ayında Avrupa’nın iki ülkesinde iktidarı belirleyen parlamento seçimleri yapıldı. Bunlardan birisi, Avrupa’nın lokomotifi kimliğindeki dünyanın dördüncü büyük ekonomisine sahip Federal Almanya’daki seçim. Onun üzerinde uzunca duracağız. Ancak bir de, dünyanın en zengin ülkelerinden olup seçmeninin iki kez halkoylamasıyla Avrupa Birliği dışında kalmayı seçtiği Norveç’te 13 Eylül günü düzenlenen genel seçim yapıldı. Bu seçim, Almanya’dakinin […]
Resul Emrah ŞAHAN – Planlama Alanındaki Değişimler ve Afetlerle Karşımıza Yeniden Çıkan “Yönetilememe” Sorunu
Türkiye’de son dönemde sayıları daha da artan sel felaketlerinin yegane nedeni iklim değişikliği değildir. Yakın zamanda yaşadığımız felaketler, tıpkı geçmiş dönemlerde deprem ve benzeri afetler sonrasında olduğu gibi; planlama, imar ve iskan politikalarını tekrar önümüze getirdi. Her afet sonrasında tartışmalar afet yönetimi sınırlarını aşarak; planlama, imar ve yapılaşma gibi uzun yıllardır süregelen sorunlara tekrar değinmekte […]
Tunç SOYER – Sakin Mücadele
İnsanlık çok uzun bir süre kendi aklının evrenin zekasından daha üstün olduğunu düşünerek yaşadı. Adına aydınlanma adını verdiği devrimi, insanı bir yanıyla başarılı bir tür haline getirirken, diğer yandan onun içine kapanmasına neden oldu. Sanatı, felsefeyi ve ekonomiyi; özü itibariyle, sahip olduğu her şeyi doğasından ilham alarak var eden insanlığımız, bir an geldi, doğayla arasındaki […]
İlhan AVCI – Türkiye’de Hidrolik Santral (HES) Planlama, Yatırım ve İşletilmesinde Özelleştirme Süreci; Hedefler, Beklentiler ve Sonuçları
Kamu kaynaklari, planlama ve kamusal görev Kamuya ait yer altı ve yer üstü kaynaklarının koruma ve kullanma dengesi içinde ve kamu yararına kullanılmasını sağlayacak planların hazırlanması, devletin ve ilgili kamu kurumlarının devredilemez yetki ve asli görevlerinden biridir. Bu cümleden olarak, Yüksek Planlama Kurulu, Devlet Planlama Teşkilatı gibi planlama üst kurum ve kuruluşların yanında, doğal ve […]
Ahmet Övgün ERCAN – Deprem Afete Nasıl Dönüşür?
Deprem; güneşin doğması, kışın gelmesi gibi doğal bir olaydır. Deprem yerde biriken gerginliğin birdenbire boşalmasıdır. Boşalma sarsım, ısı, ışın üreterek gerçekleşir. Depremin boşalttığı gerginliğin ölçüsüne büyüklük (M), yüzeyde yaptığı değişiklik ile yıkıma depremin gücü (şiddet) ya da yıkım gücü denir. Doğada her olgu ile olayın, Yer’in gelişmesi ile evriminde bir katkısı vardır. Depremlerin görevleri: Dağlar, […]
Zelal AYMAN – Afganistan’daki Gelişmeler ve Kadın Hakları Mücadelesi Açısından Anlamları
Türkiye’ye son derece uzak bir mesafede bulunan Afganistan’da olup bitenler geçtiğimiz Ağustos ayından bu yana Dünya ve Türkiye gündemine hızlı bir şekilde girdi ve pek çok açıdan tartışma yarattı. Son 40 yıla yayılan hikayesiyle Afganistan; sömürgeci dış güçlerin iştahını her daim kabartmış coğrafik konumu, yer altı zenginlikleri, her açıdan geri bıraktırılmışlığı ve bunun yarattığı emsalsiz […]
Ahmet ÖZER – Yapay Zeka ve Teknoloji Kıskacındaki İnsan!
Teknolojinin yaptıkları açısından insan İnsan diye adlandırılan varlığın insanlık tarihine bir göz attığımızda kısaca şunları görürüz. İnsan ilkel yaşamdan teknolojiyi keşfederek kurtuldu: On binlerce yıl dağ, mağara, çöl hayatı yaşadı. Ellerin maharetini keşfedince değişim başladı. Önce taşı yonttu, sonra demirle sanayiyi yarattı. Bilişim çağında dijitalleşme ile işin zirvesine ulaştı. (Şimdilik bu zirvede, sonra nereye gidecek, […]
A. Babür ATİLA – Bitiyor Az Kaldı…
Hikayenin sonu Neo-liberal kapitalizmin karar vericileri ile post modernist aklı evvellerin cici çocuğu, huysuz ergeni, baş belası yetişkini “Siyasal İslam” artık yolun sonuna geldi. Yaptığı ahlaki yıkımla, onarılsa bile, büyük izler bırakacak olan bu kabus dönemi son dönemece girdi. Otoriterleştikçe küçüldüler, küçüldükçe de kendi seçmenlerini dahi uzaklaştıracak vahim hatalar yapma ve bu hatalarını tekrarlama girdabına […]