SD Dergi 135/136 Çıktı: Enerji Krizi Gölgesinde Yoksullaşma
Sunuş Değerli okurlar, Günden güne yoksullaşıyoruz. Akaryakıt yani ulaşım/ulaştırma, elektrik ve doğalgaz faturaları yoksullaşmada en önemli etkenlerden. Bütün bunlar enerji ve iklim krizi eşliğinde oluşuyor. Dolayısıyla bu sayının başlığını “Enerji krizi gölgesinde yoksullaşma” olarak tasarladık. Yayın sürecinde en önemli rollerden birini üstlenegelen Ece Öztan bu kez, bir yakınının sağlık sorunu nedeniyle katkı yapamadı. O nedenle, […]
Canberk TÜRKEÇ – SODEVMONİTÖR: Göstere Göstere Gelen Enerji Krizi ve Başkanlık Sistemi
Her yeni yıl gibi, 2022 de beraberinde büyük umutlar ve hayaller getirdi. Türkiye’de ise toplumun son iki yıldır hayal ettiği tek şey, rahat geçinebilmek ve borç yapmadan hayatta kalabilmekti. Ancak hayal edilen olmadı ve her yıl beraberinde yeni bir krizi de getirdi. Türkiye’de yıllık enflasyon en son Ekim 2019’da %8,5 ile tek haneyi gördü. Sonraki […]
Ertan AKSOY – Eriyen Orta Gelir ve AKP Türkiye’sinin Yeni Yoksulları
Kapitalizm, toplumları ekonomik ve sosyal açıdan 6 sosyo-ekonomik gruba ayırıyor. Bunlar sırasıyla A, B, C1, C2, D ve E gruplarından oluşmakta. Bilindiği üzere, A en üst sosyo-ekonomik grubu oluştururken E grubu en alt sosyo-ekonomik grubu oluşturmakta. Keza, bilindiğinin aksine kapitalizm için en önemli grup A veya B değildir. Kapitalizm için bu iki gruptan daha düşük […]
A. Babür ATİLA – Hindistanlaşma
Adımı, yani Babür’ü duyar duymaz doğru telaffuz edene çok az rastladım. Eğer karşılıklı konuşurken kendimi tanıtırsam adımı çoğunlukla 2 veya 3 defa tekrarlamak zorunda kalmaktayım. Hele telefonda konuştuğum “beyaz yakalı çalışan sömürüsünün en acımasızca uygulandığını düşündüğüm iş yeri olan” çağrı merkezlerindeki genç emekçilere adımdaki A’nın ses vurgusunun Â, şapkalı A yani sanki yumuşak G, “Ğ” […]
Ahmet ÖZER – Korku Toplumunu Aşmak; Yeni Bir Yola Doğru…
Olağandışı koşullarda, yönetimlerin baskısı sonucunda toplumlarda genellikle “korkunun” yarattığı “suskunluk sarmalı” ile birlikte “tercih çarpıtması”yaşanır ve sonuçta bir “toplumsal felç” durumu meydana gelir. Bugün tam da böyle bir süreçten geçiyor ülke. Bu üç anahtar kavramı çözümlediğimiz takdirde içinde bulunduğumuz durumu anlamamız, her birinin ne anlama geldiğini ve birbirleri ile olan ilişki ve çelişkilerini yaşadıklarımız bağlamında kavramamız mümkün olacaktır. Suskunluk sarmalı […]
Tansu ÖZCAN – Korkutanların Korkusu
Zengin ve güçlü bir İranlının uşağı bir gün Azrail ile karşılaşır. Korkuyla dışarı fırlayan uşak, efendisine Azrail ile karşılaştığını, kendisini tehdit ettiğini söyler ve en hızlı atını vermesi için yalvarır. Efendisinin atı vermeye razı olması ile birlikte Tahran’ın yolunu tutar. O sırada evine dönen efendi, Azrail ile karşılaşır ve sorar: “Neden uşağımı korkutup tehdit ettin?” […]
Erol KIZILELMA – Tek Adam Sonrası
Hepimizin ömründen kayıp 20 yıl. Böyle olacağının ayırdına önceden varıp uyaranlar olduğu gibi, bu süre içinde hata yapanlarımız, geleceği göremeyenlerimiz de oldu. Ama tarihinin en büyük soygununun yaşatıldığı ülkemizde, bu kayıp yıllar sürecince, maddi kayıplarınn yanında kuruluş değerleri erozyona uğratıldı; birçok özgürlüklerimizle birlikte demokrasiyi de yitirdik. “Tahrip edilmeyen kurum kalmadı” dense yeridir. Bu 20 yıllık […]
Zeynep ALTIOK AKATLI – Ortak Yaşam için Eşit Kabul
“Tekliyor işte çağın çarkına okuyan çarkVe durdu muydu bir gün bu kör, avara kasnakBir zincir yitirenler bir dünya kazanacakSen de o dünyadansın sınıfın bil safa gelHava döndü işçiden, işçiden esiyor yel”* Ülkemizde temeli çok uzun yıllara varan ayrımcılık ve kutuplaşma sorunu AKP iktidarında, özellikle de son yıllarda derinleşerek yaygınlaştı. Önceleri sadece inanç ve etnik köken […]
Gökçe ŞENCAN – Siyah ve Kirli Fosilden Yeşil ve Adil Geleceğe: Türkiye İçin Yeni Bir Enerji Vizyonu
Türkiye’nin enerji güvenliği sorunu, evimizdeki kaloriferden bindiğimiz otobüse, iş yerimizdeki buzdolabından fabrikada üretilen salçaya kadar her sektöre, her ürüne, her bireye dokunuyor. Enerjide dışa bağımlılığımızın yarattığı iç sorunların yanında bağımlı olduğumuz ülkelerin zayıf insan hakları karnesini de göz önüne almamız kaçınılmaz. Tüm bu sıkıntıların yanı sıra, ithal ettiğimiz kömür, petrol ve doğalgazın iklim değişikliği ve […]
Anıl Kemal AKTAŞ – Yeşil Adil Dönüşümü Tartışmaya Başlamadan Önce
Ekoloji ve iklim krizi karşısında Yeni Yeşil Mutabakat, ana akım siyasetin gündemine oturdu. Dünyanın karşılaştığı bu hayati krizden dolayı yaşanması zorunlu olan dönüşüm için özellikle hükümetler ve piyasa aktörleri harekete geçtiklerini göstermek için “yeşil” aktivitelere veya kampanyalara sarıldılar. Bu dönüşüm yaşanacaksa, gerçekten yeryüzünü kurtarmayı başarabilmek için adil bir dönüşüme neden gerek var? Bu yazıda adil […]
Görkem YAZ – Yerelden Enerji Hamleleri: İstanbul Büyükşehir Belediyesi Örneği
Yerelden Enerji Hamleleri: İstanbul Büyükşehir Belediyesi Örneği Sürdürülebilir kent yaşamı, Türkiye’de yıllardır kamusal tartışmaların başlıca konularından biri olmuştur. Bununla birlikte yerelde de merkezi düzlemde de bu konuda yeterince eyleme geçebilen bir iktidar olmamıştır. Türkiye’nin gerçekliğinde ise akarsu yataklarının imara açılması, su kaynakları kuruduktan sonra yağmur duasına çıkılması, sokakta yürürken üzerinize sinen kömür ve egzoz dumanı […]
Mehmet Şakir ÖRS – Gıda ve Enerji Krizine Karşı, Toplumsal Duruş ve Kamusal Çözüm
İki yılı aşan süredir yaşanan salgın ortamı ve bugünlerde gündeme gelen savaş koşulları, ülkeleri ve halkları yeni sorunlarla karşı karşıya bıraktı. Bu yeni sorunların en başında da hayatın ve ekonominin temel ihtiyaçları olan ürünlerin tedarikiyle ilgili konular yer alıyor. Kaynak yetersizliği, dışa bağımlılık ve tedarikte yaşanan olumsuzluklar, en çok da gıda ve enerji alanında görülüyor. […]
Ulrike FRANKE – NATO 21. Yüzyıl İçin Nasıl Silahlanmalı? Başarılı Ama Aynı Zamanda Alternatifsiz de mi?
Yetmiş bir yıl sonra NATO haklı olarak tarihin en başarılı askeri ittifakı olarak gösterilebilir. NATO Avrupa ve Almanya için alternatifsiz olarak kalacaktır ve buna rağmen neden şimdi alternatiflerin üzerinde düşünme zamanıdır? NATO tarihin en başarılı askeri ittifakı ve kuruluşunun sekizinci on yılında çalkantılı sularda. Avrupa ve Almanya için alternatifsiz olarak kalacak fakat buna rağmen, şimdi […]
Aydın CINGI – Ukrayna Krizinde Tüm Tarafları Anlamak
1.Ukrayna ve yakın geçmiş Ukrayna’da olup bitenler konusunda çoğu gözlemcinin kafası karışık. Ancak bugünü anlamak için galiba çok kısaca yakın geçmişe bakmak gerekiyor. Ukrayna, Karadeniz’e en uzun kıyısı olan kuzey komşumuz. 44 milyonu aşkın nüfuslu ülke, 1922’de Sovyet Sosyalist Cumhuriyetleri Birliği’ne (SSCB) katılmış ve 1991’de SSCB dağıldıktan sonra bağımsız olmuş. Bir süre işleyen sistem 2004 […]
SD Dergi 133/134 Çıktı: “Adaletsizliğin Her Hali”
Sunuş Değerli okurlar, İçinden geçtiğimiz dönem, ileride –başka olumsuz özelliklerinin yanı sıra- muhtemelen “adaletsizlik dönemi” olarak da anılacak. O nedenle, dergimizin bu sayısının konusu ve başlığı “Adaletsizliğin Her Hali”. Esasen içerik de bu çerçevede düzenlendi. İlk bölümde, “adalet” kavramının türlü halleriyle doğrudan doğruya bağlantılı yedi adet makale yer alıyor. Bölüm, Ertan Aksoy ve Canberk Türkeç […]
Ertan AKSOY – Canberk TÜRKEÇ #SODEVMONİTÖR
SODEV Türkiye Monitörü, 2022 4. hafta araştırmasında seçmenin adalet algısına odaklandı. Adalet denildiği zaman katılımcıların aklına gelen ilk kelimeler, açık uçlu olarak incelendiğinde “Eşitlik”, “Hak”, “Dürüstlük”, “Adaletsizlik”, “Hukuk” ve “Güven” öne çıktı. Adalet denildiği zaman “Türkiye’de olmayan” ifadesini kullanan katılımcıların oranı da oldukça yüksekti. Katılımcıların %73,3’ü ortalamanın altında puan vererek her gencin eşit imkanlara sahip […]
Aydın CINGI – “Adalet”in Adı Yok
“Adalet” kavramı, uygarlaşma sürecinin temel taşıdır. İnsanlar, belirli ölçütler ekseninde bir araya gelip toplum birimleri örgütlediklerinde de adalet, bunların en önemli moral değeri olmuştur. Nitekim topluluklar, yasal düzen oluşturabilen siyasal sistemler gerçekleştirmişler; ama bu sistemler varlıklarını, ancak insanın “adalet” duygusunu tatmin ettikleri ölçüde sürdürebilmişlerdir. Temel kavramlar Ucundan kıyısından hukuk okumuş olmakla birlikte hukukçu değilim. Ancak […]
Aysun GEZEN – Eşitlik Yoksa Adalet de Yok
AKP-MHP iktidar blokunun tercih ettiği ekonomi politikaları nedeniyle giderek derinleşen ekonomik, siyasal, toplumsal kriz toplumun tüm kesimlerine yayılan derin bir yoksullaşmayı da beraberinde getiriyor. Uzayan ekmek kuyrukları, daha ucuzunu bulabilmek için akşamı beklenen pazarlar, tane ile alışveriş, pahalı olduğu için alınamayan en temel ihtiyaçlardan süt, peynir…son günlerde yoksulluğun hallerini deneyimlediğimiz biçimler olagelmiş durumda. Emeğiyle geçinen, […]
Eda Aslı ŞERAN – İyileştiren Adalet
“Yeni yıla başlamayı daseverim.Doğduğum günü de.”[1] Öyle. Yeni yıla başlamayı severdik, doğduğu günü de. Ne var ki, Ocak ayı hatırımızda bir yandan da hep adaletsizliklerle örülü bir ay olarak yer etmişti. Son on yıldır, yeni senenin buruk ama hayata dair umudun canlı olan yoluna ayrı ayrı çıkıyorduk. Bu sene onsuz… Bu Ocak ayına Dilek’in yokluğuyla […]
Nuray YILMAZ – İçimizdeki Adalet
Sineklerin Tanrısı’nda William Golding en primitif hali ile insanın doğasındaki kötülüğü sorgular. Bir uçak dolusu çocuk, ülkelerinde sürmekte olan ve gelecekte bir atom savaşına dönüşmesinden korkulan savaştan uzaklaştırılabilmek için güvenilir bir yere götürülürken içinde bulundukları uçak düşürülür. Issız adada hayatta kalmaya çalışan çocuklar, ilkel dürtülerin, korkunun, güç istencinin ve otoriteye boyun eğişin galebe çalmasıyla, zamanla […]
Leyla ŞİMŞEK-RATHKE – Oyalama Komisyonu’nun Tezgahından Geçildi(!): Barış Akademisyenleri, 5 Yıl Sonra Nihayet Mahkemelere Başvurabilecek
Mehmet Fatih Tıraş’ın anısına…. Türkiye üniversitelerinde yaşanan en büyük tasfiye nasıl başladı? Barış Akademisyenleri’nin üniversitelerden tasfiyesine yol açan süreç, 7 Haziran 2015 seçimlerinde AKP’nin tek başına iktidar olmasına yetecek oyu alamamasıyla başladı. Seçimin hemen ardından ülke yangın yerine döndü, her yere kaos hakim oldu. Bazılarını IŞİD adlı “İslamî-cihatçı” örgütün üstlendiği intihar saldırıları, kör şiddetin yol […]
Erdal KART – Pandemide Sağlığın Adaletsiz Hali
Aralık 2019’da dünya COVID-19 ile karşılaştı. Çin’de ortaya çıkan virüs ilk zamanlar sadece salgın olarak düşünüldü ve sadece Çin’de kalacağı yönünde beyanlar verildi. Fakat sonra öyle olmadığı anlaşıldı ve birkaç ay içinde Dünya Sağlık Örgütü tarafından pandemi ilan edildi. COVID-19 dünyaya bazı mesajlar verdi ve vermeye devam ediyor. Mesela hayat bireysel değildir. Hayatı yalnız kendimiz […]
Gökçe GÖKÇEN – Gençler İçin Adalet: Beyin Göçü Sorununu Nasıl Aşacağız?
“Ben eskisi gibi olsaydı Türkiye’de kalmayı tercih ederdim. İnsanlar ‘git, kendini kurtar’ dese ve herkesin aklında oralarda hayatın kolay olduğuna dair bir fikir olsa da aslında gerçeklik böyle değil.” “Evet Türkiye’yi terk ettim, bunu kendim istedim. Ama bu demek değil ki orayı, oradaki insanları umursamıyorum. Ailem orada, arkadaşlarımın bir kısmı yurt dışına yerleşmiş olsa da […]
Söyleşi: Mehmet Durakoğlu
Arkadaşımız Ece ÖZTAN’ın İstanbul Barosu Başkanı Mehmet DURAKOĞLU ile yaptığı söyleşi Ülkemizde kronik bir adalet sorunu var. Adalet sorunu, eşitlik ve özgürlük sorunu ile doğrudan bağlantılı. Bu anlamda yalnızca yargısal alanda değil, her türlü toplumsal işbirliği ve mutabakatın zeminini ortadan kaldıran bir adalet krizinden bahsediyoruz. Sosyal, kurumsal,politik, hukuksal tüm yönleri ile adalet ihtiyacını tartışmak istiyoruz. […]
Yelda KARADAĞ – Geleceksiz Bırakılan Gençlik ve Derin Çaresizliği Üzerine Bir Analiz
Türkiye, TÜİK‘in 2020 verilerine göre ortalama yaşı 32,7 olan bir ülke olarak, Avrupa‘nın en genç nüfusuna sahiptir. Veriler dikkatle incelendiğinde Türkiye nüfusunun %15,4’ünün 15-24 yaş arası gençlerden oluştuğu görülmektedir. Bir başka deyişle, 2020 senesi itibariyle Türkiye’de genç nüfus 12 milyon 893 bin 750 kişiye ulaşmış durumdadır. Genç nüfus yaş gruplarına göre incelendiğinde ortaya çıkan tablodaki […]
Elmas ARUS – Roman Çocukların Eğitime Erişiminin Önündeki Engeller ve Çözüm Önerileri
COVID-19 salgını, her bireyi tehdit eden bir halk sağlığı sorunu olmakla birlikte bireylerin sahip olduğu toplumsal konumlar, salgının ortaya çıkardığı riskle karşılaşma durumlarını, riskin boyutunu ve bu riskin üstesinden gelme olanaklarını şekillendirdi. Bu bağlamda pandemi yoksullar, mülteciler, kadınlar, çocuklar, engelliler gibi insan haklarına erişimde ve bu hakların hayata geçirilmesinde “dezavantajlı” konumda bulunan kırılgan gruplar için […]
Sezgin KARTAL – Modernitenin Adsız Kahramanları: Çöp Toplayıcılar
Katı atık toplayıcılarıyla ya bir çöp konteynırına sarkmış ya da çekçeğini zor bela çekerken karşılaşırız mutlaka. Şehrin her bir noktasında onları gördüğümüzde ne düşünüyoruz? Bu görüş ve düşünüş kaç saniye sürer? Acır mıyız? Yoksa nereli olduğunu tahmin etmemize mi bağlı hayalimiz? Sahi kim bu atık toplayıcılar? Zygmunt Bauman, Iskarta Hayatlar: Modernite ve Safraları çalışmasında katı […]
A. Babür ATİLA – Her Nefes Alışımız Bayramdı…
„Öldükten sonra bir süreliğine bile olsa cehenneme gideceğinden korkan mümin ile „ya varsa“ kaygısı yaşayan ateistin endişeleri aynı ortak atadan geliyor: „Mağaranın dışında başıma ne gelecek?“ Yukarıdaki cümle dergimizde de yazıları yayınlanan Gürkan Haydar Kılıçarslan’dan alıntıdır. Üzerine düşünülmesinin önemli olduğunu düşünüyorum… Virüsler Uzunca bir süredir, İstinye civarlarında oturuyorum. Eşimin üniversite öğrenciliği yıllarında oturduğu bu bölgeye […]
Mehmet Şakir ÖRS – Şili Dersleri: Neoliberalizm, Doğduğu Topraklara Gömülebilecek mi?
Öğrenci ve gençlik hareketleri içinden yetişmiş, solcu genç bir siyaset insanının Şili’de halkın oylarıyla devlet başkanlığına seçilmesi, bütün dünyada ilgiyle karşılandı. Şili’de halkçı, sol, sosyalist siyasal ve toplumsal güçleri ortak bir program etrafında buluşturan, 35 yaşındaki gençlik lideri Gabriel Boric’in temsil ettiği sol siyasal anlayış; faşizm ile neoliberalizmin ortaklığında oluşan ve aşırı sağcı Jose Antonio Kast tarafından temsil […]
Nezih OKUR – Parti İçi Demokrasi İçin Bir Öneri
Durum Siyasi partilerde üyelerin iradelerini ortaya koydukları ilk adım, delege seçimleridir. İki yılda bir gelen kongre süreçlerinde, önce ilçe kongreleri yapılır. İlçe kongresini, il kongresi ve genel başkanın seçildiği büyük kongre takip eder. İlçe kongresinde mahallelerden seçilen delegeler oy kullanır. İlçe delegeleri seçildikleri dönem boyunca görevli sayılır. Kongrede, geçmiş yönetim aklanır, bütçe onaylanır, ilçe yönetim […]