Lee Kuan Yew: Singapur Ekonomik Mucizesini Nasıl Başardı?

Bu yazımızda, Singapur’un efsanevi lideri Lee Kuan Yew’in (LKY) yarattığı ekonomik mucizenin ortaya çıkış nedenlerini ve bu ülkenin ekonomik başarılarından çıkarılabilecek dersleri tartışacağız. Doğal kaynakları olmayan küçük bir ada ülkesi nasıl dünyanın en zengin ülkelerinden biri oldu? Singapur gibi doğal kaynaklar açısından yoksul bir ülkenin, küresel ekonomik bir güç merkezine yükseliş mücizesi nasıl gerçekleşti?

Yazımıza önce Singapur’un efsanevi lideri ve ekonomi mucizenin yaratıcısı, Lee Kuan Yew’ı kısaca tanıtarak başlamak istiyorum.[1] Amerikanın eski Dışişleri Bakanı ve ünlü tarihçi Henry Kissinger, onu şöyle tanıtmıştı:“Geçtiğimiz yarım yüzyıl boyunca birçok dünya lideriyle tanışma ayrıcalığına sahip oldum: hiçbiri bana Singapour’un ilk öncüsü ve o zamandan beri yol gösterici ruhu olan Lee Kuan Yew’den daha fazlasını öğretmedi.” [2]

Lee Kuan Yew 16 Eylül 1923 tarihinde doğmuş ve 23 Mart 2015 tarihinde 92 yaşında Singapur’da vefat etmiştir. LKY altı yaşından itibaren İngiliz eğitim sistemine bağlı okullara devam etti. İlginçtir ki, LKY İngiliz kültürünü güçlü bir şekilde içselleştirmiş  olsa da, ailesinde aldığı geleneksel eğitim nedeniyle Çin kültürü, dili ve Konfüçyüs felsefesine bağlı kalmıştır. LKY genç bir öğrenciyken Singapur Şubat 1942’de Japonlar tarafından işgal edildi. Bu sırada Japon askerleri tarafından tutuklandı, ancak ölümden kıl payı kurtuldu.

Savaştan sonra LKY Singapur’daki lise eğitimini başarıyla tamamladı ve Cambridge Üniversitesi’nde hukuk okumak için Kraliçe Bursu kazandı. LKY’nin İngiltere’deki öğrencilik yıllarında, Singapur ekonomik ve sosyal açıdan tükenmişti: kumar ve uyuşturucu batağı, dilencilik, tüberküloz ve büyük gecekondu mahalleleri yaygındı. İngilizlerin çekilmesinden sonra sosyal koşullar daha da kötüleşti ve komünistlerin iktidarı ele geçirmesine olanak sağladı.

LKY , Cambridge Üniversitesindeki eğitimini başarılı bir sekilde tamamladıktan sonra ülkesine geriye döndüğünde hukuk alanında çalışmak istemesine rağmen, hızla siyasetin içine çekildi. 1954’te 31 yaşındayken Halkın Eylem Partisi’ni (PAP) kurdu. Onun bu yıllardaki politik konumu mümkün olduğunca sol, komünizme yakındı. İngilteredeki eğitimi sırasında, İngiliz İşçi Partisin den çok etkilenmişti. Mayıs 1959’da PAP seçimlerde parlamento çoğunluğunu elde etti ve LKY Kasım 1990’daki istifasına kadar otuz yıldan fazla bir süredir sürdüreceği bir görev olan Başbakanlığa atandı. Çok güçlü bir kabine oluşturdu.  Aynı yıl, Londra hükümeti 1959’dan 1963’e kadar dış politika ve savunma politikası dışındaki tüm konularda Singapur’a özerklik verdi.1965 yılında Singapur tam bağımsızlığına kavuştu.

Singapur Ekonomisi bugün Nerede?

Singapur’u ziyaret ederken insanların fark ettiği ilk şeylerden biri,  buranın ne kadar temiz, güvenli ve düzenli bir yer olduğu hissidir. Bu sadece şans eseri değil—onlarca yıllık kararlı yönetimin, güçlü kurumların ve kamu güvencesi ile disiplinli bir toplumun birlikte başarısıdır.

Ülkesini otuz yılı aşkın süredir yöneten Lee Kuan Yew, Singapur’u yüksek bir kalkınma seviyesine taşıdı. Ülke, kendine yeterli tarım üretiminden endüstriyel üretime geçti ve sonunda bir teknolojik devrim yaşadı. Dünya Bankası’na göre, Singapur’un kişi başı ulusal geliri 1965’te 517dolar iken 2024’te 91.000 dolara yükseldi ve yıllar içinde katlanarak arttı.[3] Yine aynı yılda, sadece 6 milyon nüfuslu Singapur toplam 548 milyar dolar düzeyinde GSMH yarattı. Bu, 86 milyon nüfuslu Türkiye’nin 2024’te oluşturduğu  GSYİH’nın yaklaşık %40’ına eşittir. Singapur’un ekonomik sistemi ulusal düzeyde sağlıklı ve başarılı bir şekilde yürümektedir.[4]

Singapur Lideri Lee Kuan Yew  Ekonomik Mucizeyi Nasıl Gerçekleştirdi?

Önce, Singapur’un  lideri Lee Kuan Yew tarafından başlatılan radikal değişiklikleri ele alalım. LKY başkanlığındaki hükümet görevine, Singapur’un ekonomik ve sosyal yapısındaki çürümüşlük, gelir eşitsizliği, uyuşturucu kaçakçılığı, yoksulluk ve yolsuzluk gibi çeşitli sosyal sorunlara karşı amansız bir mücadeleyle başladı. Şiddetli direnişle karşılaştı, ancak yılmadı ve görevinde önemli başarılar elde etti, LKY, politikalarını hayata geçirirken bazen sert bir tutum içersindeydi.  Politikaları sıklıkla otoriter olarak tanımlanıyordu ve yönetimi basın ve siyasi muhalefet üzerindeki sıkı kontrolüyle tanınıyordu. Disiplin, çalışkanlık ve tasarruf onun en sevdiği erdemlerdi. Lee’nin partisi parlamento seçimlerinde genellikle sandalyelerin %90’ını kazandı; bu sonuç partinin güçlü seçim performansına da dolaylı olarak yansıdı.

Singapur’un ekonomik başarısı birçok önemli faktörlere bağlanabilir, ancak en önemlilerinden biri hükümet yönetim modelidir. Bu model, hukukun üstünlüğünü, kapsamlı  hükümet politikalarını, yolsuzlukla sürekli mücadeleyi ve sosyal ve ekonomik istikrar gibi birçok unsurları kapsamıştır. [5]

1. Yolsuzluk ile Mücadele: Lee, yolsuzluğun Singapur’un ekonomik hedeflerinin çöküşüne yol açacağına inanıyordu. Bu nedenle de, öncelikle Singapur’un çok yaygın olduğu bilinen ve toplumun her seviyesinde oluşmuş yolsuzluklarla topyekün mücadeleye odaklandı.  Yolsuzluk Uygulamaları Soruşturma Bürosu (CPIB) onun hükümeti tarafından kuruldu. Her seviyede yolsuzluğu soruşturma ve kovuşturma konusunda geniş yetkilere sahipti. Sonuçları açıktı: Singapur, dünyanın en temiz ve en güvenilir ülkelerinden biri oldu, bu da yabancı yatırımcılar için ülkeyi çok daha cazip hale getirdi.
   
   
2. Güvenilir bir yasal düzen ve net ve açık yasa ve yönetmelikler: Bunlar, her ekonominin başarısı için hayati öneme sahip olan istikrarlı bir iş ortamı yaratmanın vazgeçilmezleridir. Hükümet, fikri mülkiyeti koruyan, sözleşmeleri uygulayan ve adil bir hukuki süreç sağlayan yasaları yürürlüğe koydu. Bu, işletmelere güven kazandırdı ve firmalar haklarının korunacağını bildikleri için Singapur’a yatırım yapmalarını teşvik etti.
   
   
3. Adil gelir dağılımına dayalı sosyal istikrar: Ekonominin büyümesini ve herkesin eşit muamele görmesini ve adil bir gelir dağılımını sağlamak: Lee Kuan Yew tarafından uzun vadeli refahın sürdürülmesi ve ekonomik büyümenin birincil odağı olması için sosyal istikrarın önemli olduğu anlaşıldı. Konut Geliştirme Kurulu (HDB), konut konusundaki kritik sorunu ele almak için kuruldu. Lee, kamu konutunu sadece barınak sağlamaktan fazlası olarak görüyordu—sosyal politikalar için bir araçtı. Farklı etnik grupların dikkatlice planlanmış mahallelerde birlikte yaşamasını sağlayarak hükümet, ulusal kimlik ve sosyal uyum duygusunu geliştirdi. Bugün, Singapurluların %80’inden fazlası HDB dairelerinde yaşıyor; bu onun politik başarısının bir kanıtıdır..
   
   
4. Denk Bütçe Poltikası: Singapur’un ekonomik başarısının en çok değer verilen nedenlerinden biri de, hükümetin mali disipline olan güçlü bağlılığıdır. Birçok ülke borç ve açıklarla mücadele ederken, Singapur borçsuz yaşam felsefesiyle öne çıkıyor; bütçe fazlalarını düzenli olarak yönetiyor ve kamu maliyesini sağlıklı ve istikrarlı tutuyordu.
5. Alt-Yapı-Yatırımları: Singapur’un küresel bir iş merkezi olarak yükselişi tesadüfen gerçekleşmedi—özenle inşa edildi. Havaalanlarından limanlara, toplu taşımadan dijital sistemlere kadar Singapur’daki her şey sorunsuz, verimli ve küresel standartlara uygun  çalışacak bir şekilde tasarlanmıştır.
   
   
6. Eğitim Seferberliği: Singapur, en değerli kaynağının yeraltında olmadığını—halkının eğitiminde olduğunu erken anladı. Doğal kaynakları olmadığı için ülke eğitim sistemine büyük yatırımlar yaparak bugün dünyanın en etkili ve saygın eğitim sistemlerinden biri haline geldi. Bu uzun vadeli öğrenme bağımlılığı, son derece uyumlu ve küresel rekabetçi bir iş gücü yaratmıştır. Singapur’daki nitelikli işgücü, verimliliği, teknik bilgisi ve profesyonelliği ile tanınır; bu da ülkeyi uluslararası şirketler için daha da cazip bir hale getiriyor.
   
   
7. Yabancı Sermaye Yatırımları: Singapur’un ekonomik yolculuğundaki en akıllıca adımlardan biri, doğrudan yabancı yatırımı (FDI) çekmeye odaklanmasıdır. Bağımsızlığın ilk yıllarından itibaren hükümet, hızlı büyümek için yurtdışından sermaye, teknoloji ve uzmanlık kültürünün getirmesi gerektiğini fark etti. İşte burada Ekonomik Kalkınma Kurulu (EDB) devreye girdi—1961’de kurulan bu devlet kurumu, Singapur’u küresel yatırımcılar için en önemli bir merkez haline getirmekdi.
   
   
8. Vergi Adaleti: Singapur genellikle düşük vergi rejimiyle bilinse de , hükümet servetin yeniden dağıtımını sağlamak ve sosyal istikrarı desteklemek için kademeli bir vergi sistemi uyguladı. Bu sistem, Singapur’un hızla gelişen diğer ekonomilerde görülen aşırı gelir ve sosyal eşitsizliklerden kaçınmasını sağladı.

Sonuç:
Lee Kuan Yew’ın gerçekleştirdiği ekonomi devriminden alınacak çok önemli dersler var. Bunun anahtarı gerçekçilikti. İdealleri, yürütme organlarını reforme edip yerine yeni ve verimli kapsayıcılık kurumlarından oluşan güçlü bir devleti yaratmaktı. Vatandaşların devletine güvendiği ve itaat borçlu olduğu, ekonomiyi geleceğe yönlendiren ve öncelikle eğitim, güvenlik ve altyapı görevlerine odaklanan bir devleti oluşturdular.

Singapur’un ekonomik alandaki gelişimi, Lee’nin otuz yıl süren liderliğiyle hızlandırıldı. Ülke, kendine yeterli az gelişmiş bir ekonomiden, sanayi, finansal hizmetler, turizm ve yüksek teknoloji inovasyonuna dayalı gelişen bir ekonomiye yükseldi. Diğer ülkelerin buradan çıkarabilecek dersler: Liderlerin ve hükümetlerin kararlı, pragmatik olmaları, ve liyakatli kadrolarla mazaret aramadan hedeflerine yönelmeleridir. Reformlar devamlılk isteyen ve bitmeyen bir süreçtir. Kısacası, Lee Kuan Yew güçlü ve başarılı liderliğinin altında, Singapur’u küresel bir ekonomi devi haline getirdi.

[1]Daha geniş bilgi için:  Prof. Dr. Bahri Yılmaz, “Lee Kuan Yew: Singapur Mucizesinin Yaratıcısı ve Mükemmel Bir Stratejist”, SODEV Dergisi, https://www.sosyaldemokratdergi.org/lee-kuan-yew-singapur-mucizesinin-yaraticisi-ve-mukkemmel-bir-stratejist/
[2] Information about the life and political background of Lee Kuan Yew is gathered and extracted from the following sources: Graham Allison Robert D. Blackwill and Ali Wyne, “Lee Kuan Yew” in Belfer Centre Studies in International Security. The MIT Press Cambridge, Massachusetts, London England, 2013;s.1
[3] “Kişi başına GSYİH (mevcut ABD Doları),” Dünya Bankası, https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.PCAP.CD
[4] “GSYİH (mevcut ABD $’ı),” Dünya Bankası, https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.CD,
[5] Reformlarla ilgili bilgiler için ilişikteki kaynaklardan yararlanılnıştır. How Lee Kuan Yew Engineered Singapore’s Remarkable Economic Transformation, Economics and History Economics and History, Aug 12, 2024, https://economicsandhistory.substack.com/p/how-lee-kuan-yew-engineered-singapores, Anil Chaudhary,Singapore’s Economic Miracle: From Struggle to Success, https://portfolinex.com/singapores-economic-miracle-from-struggle-to-success/