SD Dergi 130/131/132 Çıktı: Sosyal Devlet Perspektifinde; Ekonomi, İklim Krizi, Dijitalleşme

Sunuş Değerli okurlar, Bu sayımızda sosyal politika ve ekonomi, iklim krizi, dijitalleşme konularını işledik. Bu arada, serbest yazılar da dahil olmak üzere, hemen hemen tüm makalelerin “sosyal devlet” perspektifinde yazıldığını belirtelim. İlk bölümün başında Yüksel Taşkın’ın sosyal devletin inşasını öncelikle ele alma gereğini vurgulayan ve bunun bazı enstrümanlarını dikkate sunan yazısı yer alıyor. İstanbul Planlama […]

Ertan AKSOY – Yeni Türkiye: Emek Ucuz, Hayat Pahalı

Her iktidar vatandaşın hayatını kolaylaştıracağı, ekonomik refah sağlayacağı vaadiyle gelir. Ancak çok azı bunu gerçekten başarır. Özellikle piyasa olarak kırılganlığı yüksek, gelişmekte olan ülkelerde bu durumla karşılaşmak daha olasıdır. Kötü giden koşulların daha yaygın olduğu gelişmekte olan ülke piyasalarında halk için umut ışığı olarak ortaya çıkan bir parti ve lider öncelikle refah vaat eder. AKP […]

Ahmet Oğuz DEMİR – Zor Bir Yıla Doğru: 2022

2021 yılını nasıl geçirdik diye sorsanız benim cevabım her şeyden önce “2020 yılına göre daha iyi” olurdu. Bu cevabın temel nedeni elbette ki hepimizin sağlığını tehdit eden salgın ile ilgili. Vaka sayıları Türkiye’de ve dünya genelinde hala yüksek seyretse de aşılanma oranındaki artış ile normalleşme sürecinde bir hayli yol kat ettik. Geçtiğimiz yıl sık sık […]

A. Babür ATİLA – Kazan Patlamadan…

Yetmedi, evet yetmedi, yetmiyor ve yetmeyecek… 2019 yerel seçimlerinde, adına ister Millet İttifakı de ister Demokrasi İttifakı de, bu ülkenin aydınlık yüzleri tarafından kurulan dayanışma sayesine elde edilen seçim başarısına karşın, yarın bu ülkede bizleri nelerin beklediğine dair endişeler çok yüksek boyutlarda. Seçimleri kazanmanın arkasından doğan daha da büyük beklentilerin sürekli olarak beslenmeye ihtiyacı var… […]

Ahmet Oğuz DEMİR – Sağlık Krizinden İstihdam Krizine

Pandemi, başladığı günden bu yana, hem devletleri hem de biz yurttaşları farklı ikilemler arasında tercih yapmak zorunda bırakıyor. Bu çerçevede ortaya çıkan en önemli ikilem ise salgının etkisinin azaltılması için alınacak katı önlemlerin beraberinde getireceği ekonomide durgunluk ya da bu durgunluğun oluşmaması için önlemleri hafifletmek arasında oldu. Daha basit bir ifade ile pandemi, tüm ülkeleri […]

Mustafa ÖZEL – Uçuş

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) Başkanlığına 22 Mayıs 2020 tarihinde Başkan Yardımcısı Muhammed Cahit Şirin’in atanmasıyla başlayan atamalar, yer değiştirmeler ve görevden almaların bugüne hazırlığın bir göstergesi olduğunu anlamış bulunuyoruz. Özenle düzenlenmiş rakamlar, hizaya getirilmiş yüzdeler ve “resmi” yalanlar için bir hazırlıkmış tüm bu yaşananlar. 2018 yılında TÜİK’de göreve başlayan 1984 doğumlu, Endüstri Mühendisi Muhammed Cahit […]

Aytül FIRAT – Yükseköğretime Salgınla Gelen Fırsatlar ve Vakıf Üniversitesi Emekçilerini Bekleyen İşsizlik

2020 yılıyla birlikte neredeyse tüm ülkeler, Covid-19 ismi verilen virüsün gösterdiği yüksek yayılma hızı, ölüm riski, tedavi ve aşı üretilme süresinin uzunluğuna dair acı gerçeklikle karşı karşıya kaldılar. Çabuk atlatılacak, hafife alınacak türde bir dert olmadığı kısa süre içinde anlaşılan salgını yavaşlatmaya dönük birtakım önlemler, tartışmalı taraflarıyla Türkiye’de de hayata geçirildi. Böylelikle bahar ayları, gündelik […]

Aydın CINGI – AKP Öncesinde Dumanla Haberleşmiyor muyduk?

Son dönemlerde iktidar, geçim sıkıntısından bunalan ve yoğun işsizlik sorunuyla boğuşan yurttaşın dikkatini farklı konulara çekme çabasını sürdürüyor. Bu amaçla, bir ara öncelikle ana muhalefete abandı. Camiden “çav bela” şarkısı söyletildi ve faili “asla” bulunmayan bu eylem, iktidar tarafından CHP’ye yüklenme vesilesi edinildi. Adana’da da eski bir CHP il yöneticisi tutuklandı. Özetle, kaygılı yurttaşın dikkati, […]

Ertan Aksoy – Kapitalizm, AKP ve COVID-19

Korona virüs yaklaşık üç ayda dünya turunu tamamladı. Beş kıtaya yayıldı. Milyarlarca insanı eve kapattı. Milyarlarcasına maske taktırdı. Ama önemli bir şey daha yaptı: Neoliberal kapitalizmin sömürücü yanını meşrulaştırmak için, her daim yüzünde olan güler yüz maskesini düşürdü. Bütün dünya gördü ki kapitalizmin, yılın tek bir çeyreğinde bile büyümemeye tahammülü yok. Aman ekonomide küçülme olmasın […]

Funda Lena – Pandemi Süreci ve Sonrasında Kültürel Sektörlerin Durumu

Ülke ve dünya olarak içinden geçtiğimiz bu olağanüstü süreç, tüm sektörleri olduğu gibi, kültürel sektörleri de derinden etkiledi. Hatta diyebiliriz ki, kültürel sektörler ve özellikle de gösteri sanatları alanı, zaten kırılgan olan ekonomik yapıları ve de sosyalleşmeye dayalı iş modelleri dolayısıyla, en çok etkilenen sektörlerin başında geliyor. Kalabalıklar halinde bir araya gelinmeden icra edilmesinin pek […]

Selin Sayek Böke – Bilgiyle Demokrasiyi Var Etmek, Demokrasiyle Bilgiyi Büyütmek

Dünya hızla değişiyor. Ekonominin üretim biçimleri, dünyanın uluslararası ilişkiler düzeni, toplumların yapıları ve siyaset birbirleriyle derin bir biçimde etkileşerek değişiyorlar. Bilgi çağının ortaya çıkarttığı sonuçlar istihdam alanlarımızı, kurduğumuz sosyal iletişimleri, bu iletişimlerin ortaya çıkarttığı toplumsal dinamiği, o toplumsal dinamiğin siyasi temsil biçimlerini değiştirerek her birimizin hayatına değiyor. Bilgi teknolojileri devrimi ekonomiden siyasete değişimi tetikliyor. Her […]

Ertan Aksoy – 2020’ye Girerken Türkiye Ekonomisi ve Genel Durumu

Türkiye ekonomisi, 2001 krizi ile sancılı bir dönemi geride bırakırken Dünya Bankası başkan yardımcılığı görevini yürüten Kemal Derviş’in Türkiye’ye davet edilerek, ekonomiden sorumlu devlet bakanlığına atanması ve akabinde IMF ile imzalanan stand-by anlaşması ile bankacılık sektöründe köklü reformlar gerçekleştirilerek ekonomi tekrardan rayına oturtuldu. Ekonomik krizin getirdiği kemer sıkma politikasının etkileri ise 2002 yılında görüldü ve […]

A. Babür Atila – Imagine There Is No Heaven

Benim anladığım anlamdaki ilk gerçek devrim, modernizmdir. Geçmiş dünya ile ilgili olan temel bağları kopartmış ve temsil ettiği felsefe; bilimin önderliğinde şekillenen toplumsal ilişkiler çerçevesinde günümüzün dünyasını inşa etmiştir. Nasıl mı? İşte birkaç satır başı; Aydınlama Felsefesi ile idari kurumlar insan ve akıl merkezli bir yapıya kavuşmuş, dini safsatalar toplum yaşamından dışlanmıştır. İnsana, yaşama, bilime […]

Pınar UZUN – Yıkımı Derinleştiren Hata: Sandık Darbesi ve Ekonomik sonuçları

Not: Bu yazıyı kaleme aldığımda Ekrem İmamoğlu 3 ayda 2 kez İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı seçilmemiş, 4.698.782 oy alarak 806.767 farkla halkın teveccühünü yeniden kazanmamış, İstanbul’un 39 ilçesinin tamamında oyunu artırmamış ve özetle her şey henüz çok güzel olmamıştı. Sadece son 10 yılda 11 seçim takvimine boğulduğumuz memleketimizde halka karşı sorumlu olma hissini tanıyan, özümseyen […]

Sarphan Uzunoğlu – Prekarya: Siyasette Tersinden Bir “Şok Doktrini” İmkanı

Akademik çevrelerde popülizmden ekonomiye birçok tema tartışılırken sık sık duyduğumuz bir kavram var: Prekarya. Şimdilerde yeni siyasi hareketler de bu kavrama sık sık vurgu yapıyor. Prekaryayı nasıl tanımlasak diye sorduğumuzda karşımıza farklı tanımlar çıkıyor. Örneğin Chomsky’ye (2012) göre “prekarya” toplumun çevresindeki belirsiz bir varoluş içinde yaşayan insanlardır; geçtiğimiz ay içerisinde kaybettiğimiz Samir Amin (2003) ise […]

Selin Sayek Böke – Çare Soldadır…

Neoliberalizmin bir özetini yapmak gerekirse, bu yazı açısından şunu söylemek mümkün: Neoliberalizm, ekonomiyi siyasetten, siyaseti de ekonomiden kopartmayı büyük ölçüde başarmıştır. Bugün yeniden kurmaya ihtiyaç duyduğumuz bağ tam da budur. Ekonomi siyasetsiz, siyaset de ekonomisiz olmaz, olamaz. 2008-2009 küresel krizinin hareketlendirdiği meydanlar kadar, küresel ölçekte toplanmaya başlayan birçok veri de bu bağın yeniden kurulması ihtiyacını […]

Erol Kızılelma – Ekonomik Krizin Gölgesinde Diktatörlükle Mücadele

Türkiye 16 yıllık AKP iktidarının bedelini ödüyor. Yolsuzluklarla şaibeli AKP iktidarının, özelleştirmeler ve yüksek faizle borçlanma yoluyla elde ettiği gelirleri, halkın refahı ve ülkenin gelişmesi doğrultusunda harcamak yerine, görkemli beton inşaatlara harcamış olması nedeniyle, yaşanılan krizin beklendiği söylenebilir. Hatta ancak çarşı pazar ekonomisinden anlayan yurttaşlar bile gelecek tehlikenin farkındaydılar. Üstelik harcanan kaynakların en önemli kısmının, […]

Ertan Aksoy – Kriz Geldi, Biz Hazır mıyız?

Türkiye ekonomisinin kritik bir eşikte seyrettiğini, özellikle son beş yıldır karşı karşıya kaldığımız sorunların AKP tarafından yaratılan “afyon” nitelikli politika uygulamaları ile ertelendiğini sürekli söyledik. Mayıs ayından bu yana başta döviz kurları, faiz ve enflasyon olmak üzere ekonominin geneline yayılan kriz sancılarının da daha fazla ertelenemeyeceğini artık AKP de kabul etmiş durumda. 20 Eylül Perşembe […]

Selin Sayek Böke – 24 Haziran Okuması: Sınıftan Kaçıştan, Sınıfın Keşfine

İktidarın yapısal krizinin bir tezahürü olarak Türkiye’nin önüne bir baskın seçim biçiminde konan 24 Haziran genel seçimleri, hem süreç, hem de sonuçları itibariyle yeni bir dönemin açıldığına işaret ediyor. Bilinen resmi sonuç birkaç boyut içeriyor. Neo-Milliyetçi cephenin hem meclis çoğunluğunu, hem de Cumhurbaşkanlığı seçimini kazanmasıyla, 200 yıllık demokratik geleneğin ürünü olan parlamenter demokrasinin tarihe karışması […]

Ali Rıza Güngen – Marx’ın Ufuk Açıcı Emek Tartışması

Marx’ın kapitalist toplum dinamiklerini çözümlemek için hayatının merkezine klasik siyasal iktisat düşüncesinin eleştirisini geliştirmeyi koyduğunu biliyoruz. Toplumsal alanın bir kısmını incelemenin ötesine geçmek istediğini, gençliğinde beslendiği ve kendi ilk çalışmalarını verdiği felsefe ve düşün tarihinin ötesinde bir bütün olarak toplumsal üretim ilişkilerinin analizinin onun gençlik yıllarını takiben esas çalışma alanını oluşturduğunu söyleyebiliriz. Başka bir ifadeyle […]

Emre Özdemir – Dış Politikanın Manipülasyonu: AKP İçin Seçim Önceliği

Konda, Mayıs 2017’de, kapsamlı kamuoyu araştırma sonuçlarının analiz edildiği üç rapor yayımladı. Bunlardan “Yeni Türkiye’nin Yurttaşları: 15 Temmuz Darbe Girişimi Sonrası Siyasi Tutumlar, Değerler ve Duygular” ile “İktidara Taraf Olmak: Mitler, Komplolar ve Spekülasyonlar” başlıklı iki rapor son dönem “Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP) Dış Politikası”nın yapılış şekline ışık tutmakta. Bu muteber kamuoyu araştırmalarını, birebir […]

Zeynep Alemdar – Bitcoin İle İnsan Hakları Arasında Türkiye’de Yeniden AB’yi Düşünmek

2016 yılında yapılan bir araştırmaya göre, yapay zeka Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarının %79’unu öngörebiliyor.[1] İnsan Hakları Mahkemesi’nin hem de işkence ve kötü muamele, adil yargılanma ve özel yaşam hakkı gibi konulardaki davalarda aldığı kararların bilgisayar programlarıyla öngörülebildiği bir dönemde yaşıyoruz. Dünya Ekonomik Forumu’nun Mesleklerin Geleceği Raporu’na göre bugün ilkokula başlayan çocukların %65’i şu anda […]

Funda Lena – Kültürel Sektörlere İlişkin Dünyada Yeni Yaklaşımlar ve Türkiye

Son 20-30 yıldır dünyada -özellikle gelişmiş ülkeler ve Birleşmiş Milletler, Avrupa Birliği, Avrupa Konseyi gibi uluslararası örgütler nezdinde- kültür alanına dair bir paradigma değişimi yaşanıyor. Sanatsal ifadeleri de içine alan kültür kavramı, artık kimliğin, anlamın ve değerlerin taşıyıcısı olması dolayısıyla sahip olduğu içsel önemin yanı sıra, kaynağı olduğu kültür endüstrileri vasıtasıyla ülke ekonomilerinin önemli bir […]

Ertan Aksoy – 16 Nisan’a Hangi Ekonomi İle Gidiyoruz

Cumhuriyetin kurucularının başlattığı, çok partili hayatın ve Batı ile uyum arayışlarının geliştirdiği gelişmiş bir ülke ve toplum olma yolunda ne kadar kazanım var ise yeni bir tehditle karşı karşıya. Tehdit bu kez AKP ve MHP gibi dinci ve milliyetçi siyasetin ittifakıyla oluşan bir başkanlık sistemi arayışı. Türkiye tarihinin belki de en güçlü sağ ittifakıyla oluşturulmuş […]

Şule Daldal – Sosyal Demokrasinin İktisadı ve Donald Trump

Dünyada sosyal demokrasinin iktisadının hakim olduğu kapitalist dönemler 1944-1971 arası yaşanmıştır ve adına kapitalizmin” altın çağları” denmektedir. Liberal iktisadın, finansallaşma ve sanayisizleşme olarak ortaya çıkan iki hastalıklı yanını tedavi edecek önlemler, Keynesyen dönemin özelliklerini belirlemiştir. Faiz oranlarının reel sektörün kar oranlarından daha düşük tutulduğu bir uluslararası finansal müdahale ile (Bretton Woods) öncelikle sermaye birikimin üretim […]

Emre Özdemir – “Ey AB!”

“AB üyelik süreci en az üyeliğin kendisi kadar önemlidir…“ Bu cümle, 17 Aralık 2004’teki Türkiye’yle müzakerelerin başlamasının yolunu açan tarihi Avrupa Birliği (AB) Zirvesi’nin sonunda, o zaman çalıştığım sivil toplum kuruluşu için yazdığım basın bülteninin başlığı idi… Güncel polemikler, Şangay İşbirliği Örgütü’nün (ŞİÖ) AB’ye alternatif gösteril(ebil)mesi, Avrupa Parlamentosu’nun (AP) kararı için “sembolik, yaptırım gücü yok” […]

Mustafa Sönmez – Türkiye Ekonomisi Krizin Eşiğinde

  Türkiye ekonomisi yeni bir krizin eşiğinde. Yılın üçüncü çeyreğinde ekonominin tamamında %1,8 oranında küçülme yaşandığı açıklanırken imalat sanayiindeki küçülmenin %3,2’yi bulduğu belirtildi. Türkiye ekonomisi 2009’un üçüncü çeyreğinden bu yana; yani, aradan geçen 27 çeyrekte hep büyüme göstermişken, 2016’nın 3. çeyreğinde %1,8’lik daralma ile yeni bir krize giriş yaptı. 2016’nın son çeyreğine ait Ekim-Aralık döneminde […]

Müslim Sarı – Ekonomide Kriz ve Yeni Ufuklar

Ekim ayının sonlarından itibaren döviz kurlarında bir hareketlenme gözlenmeye başlayınca Türkiye ekonomisinde kriz kaygısı yükselmeye başladı. Aslında bu kaygı hiç de haksız sayılmazdı. Çünkü toplumun kriz algısı hep döviz kurundaki ve faiz oranlarındaki hızlı yükselme ya da borsadaki büyük değer kayıpları ile belirginleşiyordu. Zaten geçmişte yaşanan krizlerde de hep böyle olmamış mıydı?  Gerçekten bir krizin […]

Serbest Kürsü: Kutlu Yıldızhan – Ekonomiye De Bir Göz Atmalı

İç-dış terör ve güncel siyasete o kadar bulandık ki, bu ülkenin istisnasız hepimizi etkileyen ekonomi gündemini çok ıskaladık. 2002 ylında Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP) iktidar olduğunda dönemin ekonomi “uzmanları”, açıklanan ekonomik programın kriz sonrası Türkiye’yi uçuracağını düşünüyorlardı. Oysa açıklanan program temelde tüketimi önceleyen, büyük inşaat (özellikle konut) projeleri destekli sıcak para politikasına dayalıydı. İstedikleri […]

Ertan Aksoy – Türkiye’nin İnsani Gelişmişlik Düzeyinde Bölgesel Uçurumlar

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) tarafından geliştirilen “Sürdürülebilir İnsani Kalkınma” teması altında İnsani Gelişme Raporları, 1990 yılından itibaren farklı tiplerde endeksler yoluyla ölçülerek hazırlanmaya başlamıştır. İnsani Gelişme Endeksi’ne (İGE) üç ölçüt kullanılarak ulaşılır. Bu ölçütler; doğumda yaşam beklentisinin ölçtüğü sağlıklı ve uzun bir yaşam, yetişkin okur-yazar oranının ölçtüğü bilgi ve kişi başına düşen GSYH’nın ölçtüğü […]