A. Babür ATİLA – Kazan Patlamadan…

Yetmedi, evet yetmedi, yetmiyor ve yetmeyecek… 2019 yerel seçimlerinde, adına ister Millet İttifakı de ister Demokrasi İttifakı de, bu ülkenin aydınlık yüzleri tarafından kurulan dayanışma sayesine elde edilen seçim başarısına karşın, yarın bu ülkede bizleri nelerin beklediğine dair endişeler çok yüksek boyutlarda. Seçimleri kazanmanın arkasından doğan daha da büyük beklentilerin sürekli olarak beslenmeye ihtiyacı var… […]

Asalettin Arslanoğlu – Tek Yol Örgütlenmek…

Salgın, hele de WHO (BM Dünya Sağlık Örgütü) tarafından pandemi olarak tanımlanmış bir salgın ile mücadele böyle olmamalıydı. Vakaların cinsi ne olursa olsun (yangın, çığ, sel, kimyasal sızıntı vs.) kontrol altındaysa, vakalarla ilgili süreci siz yönetebiliyorsanız, siz liderliğinizde vaka, idare edilen bir olay olarak kalır ve çözülür. Ama vaka yönetiminde siz gündemin arkasından koşuyorsanız, sadece […]

Ece Öztan – Evler, İşler ve Güç(lük)ler

Tam da BM Pekin Deklarasyonu ve Pekin Eylem Planı’nın 25. yılına denk düşen bu yıl, eşitlik yolundaki kazanımları tehdit eden sarsıcı bir küresel krize tanıklık ediyoruz. Aslında 2020, -Pekin Eylem Platformu’nun 25. yılı olarak- toplumsal cinsiyet eşitsizlikleri ile mücadelenin ve eşitlik yolundaki kazanımların bir dizi önemli etkinlik ile kutlanacağı bir yıldı. Ne var ki COVID-19 […]

A. Babür Atila – Imagine There Is No Heaven

Benim anladığım anlamdaki ilk gerçek devrim, modernizmdir. Geçmiş dünya ile ilgili olan temel bağları kopartmış ve temsil ettiği felsefe; bilimin önderliğinde şekillenen toplumsal ilişkiler çerçevesinde günümüzün dünyasını inşa etmiştir. Nasıl mı? İşte birkaç satır başı; Aydınlama Felsefesi ile idari kurumlar insan ve akıl merkezli bir yapıya kavuşmuş, dini safsatalar toplum yaşamından dışlanmıştır. İnsana, yaşama, bilime […]

Özgür MÜFTÜOĞLU – Kent, Gençlik ve İşsizlik

Kent, gençlik ve işsizlik… Bu üç kavram, kapitalist sistem içinde birbirleriyle hem bütünleşik hem de ayrışık olarak bir sorun alanını tarif edebilir. Kent(leşme) ve gençlik, işsizlikten farklı olarak kapitalizmle ortaya çıkmış kavramlar olmadığı gibi kendi başlarına bir sorun alanı da oluşturmazlar. Kent(leşme) ve gençlik, kapitalizmin ortaya çıkardığı -işsizlik başta olmak üzere- sorunların terkisinde yeni bir toplumsal sorun haline gelmiştir.

Hacer ANSAL – Sanayi 4.0 İşgücünü Nasıl Etkileyecek?

Son yıllarda hem dünyada, hem de Türkiye’de, iş dünyası 4. sanayi devrimi olarak nitelendirilen Sanayi 4.0’ı konuşuyor. Dünya Ekonomik Forum Raporu’na göre, gelecek on yılda Sanayi 4.0 imalat, enerji, tarım, ulaştırma ve ekonominin diğer sektörlerinde dramatik değişimler yaratıyor olacak. Dijital teknolojilerle bağlantılı olan bulut bilişim, büyük veri (Big Data), akıllı fabrikalar, robotlar, sensörler, 3 boyutlu […]

Ester RUBEN – Kapitalizm, Çalışanları Nasıl Bunalıma Sürüklüyor?

Bu yazıda, günümüzün modern kapitalist yaşam tarzının çalışanların ruh sağlığına etkisi, Fransız Telekom örneğinden hareketle incelenecektir. Yazının ilk kısmında Fransız Telekom şirketinde olanlar özetlenecek, ikinci kısmında bu olanların modern kapitalist yaşamla ilişkisi üzerinde durulacak, üçüncü ve son kısmında ise bu yaşam tarzının nasıl ruhsal rahatsızlıklar ürettiği tartışılacaktır. Fransız Telekom’da olanlar Fransa’nın sayılı şirketlerinden biri olan […]

Sarphan Uzunoğlu – Prekarya: Siyasette Tersinden Bir “Şok Doktrini” İmkanı

Akademik çevrelerde popülizmden ekonomiye birçok tema tartışılırken sık sık duyduğumuz bir kavram var: Prekarya. Şimdilerde yeni siyasi hareketler de bu kavrama sık sık vurgu yapıyor. Prekaryayı nasıl tanımlasak diye sorduğumuzda karşımıza farklı tanımlar çıkıyor. Örneğin Chomsky’ye (2012) göre “prekarya” toplumun çevresindeki belirsiz bir varoluş içinde yaşayan insanlardır; geçtiğimiz ay içerisinde kaybettiğimiz Samir Amin (2003) ise […]

Selin Sayek Böke – Çare Soldadır…

Neoliberalizmin bir özetini yapmak gerekirse, bu yazı açısından şunu söylemek mümkün: Neoliberalizm, ekonomiyi siyasetten, siyaseti de ekonomiden kopartmayı büyük ölçüde başarmıştır. Bugün yeniden kurmaya ihtiyaç duyduğumuz bağ tam da budur. Ekonomi siyasetsiz, siyaset de ekonomisiz olmaz, olamaz. 2008-2009 küresel krizinin hareketlendirdiği meydanlar kadar, küresel ölçekte toplanmaya başlayan birçok veri de bu bağın yeniden kurulması ihtiyacını […]

Selin Sayek Böke – 24 Haziran Okuması: Sınıftan Kaçıştan, Sınıfın Keşfine

İktidarın yapısal krizinin bir tezahürü olarak Türkiye’nin önüne bir baskın seçim biçiminde konan 24 Haziran genel seçimleri, hem süreç, hem de sonuçları itibariyle yeni bir dönemin açıldığına işaret ediyor. Bilinen resmi sonuç birkaç boyut içeriyor. Neo-Milliyetçi cephenin hem meclis çoğunluğunu, hem de Cumhurbaşkanlığı seçimini kazanmasıyla, 200 yıllık demokratik geleneğin ürünü olan parlamenter demokrasinin tarihe karışması […]

Meryem Koray – Emek İçin Zaman Zor, Ya Savunma/Mücadele Hatları?…

Günümüz koşullarında emek ve sendikalar açısından değişen çok şey var, koşullar da zorlu… Kapitalizmin küreselleşmesi, teknolojik gelişmeler, ulus devletin değişen rolü, gerileyen sosyoekonomik haklar bir yana, emeğin kendi içinde de değişimler söz konusu. Bu koşullar ve sorunların epeyce yazılıp konuşulduğu da biliniyor. Örneğin Türkiye’den söz edecek olursak, işsizlik, kayıt dışı istihdam, düşük ücretler, güvencesiz işler, […]

Ali Rıza Güngen – Marx’ın Ufuk Açıcı Emek Tartışması

Marx’ın kapitalist toplum dinamiklerini çözümlemek için hayatının merkezine klasik siyasal iktisat düşüncesinin eleştirisini geliştirmeyi koyduğunu biliyoruz. Toplumsal alanın bir kısmını incelemenin ötesine geçmek istediğini, gençliğinde beslendiği ve kendi ilk çalışmalarını verdiği felsefe ve düşün tarihinin ötesinde bir bütün olarak toplumsal üretim ilişkilerinin analizinin onun gençlik yıllarını takiben esas çalışma alanını oluşturduğunu söyleyebiliriz. Başka bir ifadeyle […]

Sinan Alçın – Türkiye’de Çalışma Rejimi ve Emek Süreçlerinde Dönüşüm

Türkiye’nin son 40 yıllık neoliberal dönüşüm macerasında; tüketim kalıplarından, finans araçlarına, yeme-içme alışkanlıklarından, eğlence kültürüne kadar hemen her şey değişti. Bu değişim içerisinde özellikle 1990’larla birlikte başta Çin Halk Cumhuriyeti olmak üzere, -Wallerstein’ın yarı çevre olarak tanımladığı- Türkiye’nin de içerisinde yer aldığı ülkelerde, merkez ülkelerdeki ana sanayi gruplarının ve çokuluslu işletmelerin tedarikçiliğine soyunan bir üretim […]

Deniz Beyazbulut – Türkiye’de Kadın İşçi Gerçeği

Türkiye’de yıllar itibariyle genel işsizlik oranlarının, kadınlarda erkeklere oranla yaklaşık iki kat daha fazla yüksek gerçekleştiği bilinen bir gerçektir. Özellikle ekonomik kriz ve savaş dönemlerinde kadın işsizlik kategorilerinde artışın daha yüksek olduğunu söylemek mümkündür. Öte yandan Türkiye toplam nüfusunun yarısını kadınlar oluşturmaktadır. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) 2017 yılı adrese dayalı nüfus verileri Türkiye’nin toplam nüfusu […]

Ece Öztan – Geçicilik ve Genç Emeği: AVM Mağazacılığında Emek Süreçleri

AVM’ler; modern kentsel yaşamın tapınakları! Günümüzde tüketim sadece ekonomik bir olgu değil, gösterge ve sembolleri de içeren sosyal, kültürel ve psikolojik bir süreç haline gelmiş durumda. Piyasa ilişkilerinin günümüzde geldiği noktada insanlar tüketici özellikleri ile “değerliler”! AVM’ler parlak zeminler, yürüyen merdivenler, güzel kokular, ışıldayan evler, mükemmel ten, sıfır beden tahayyüller ile bir “gündüz düşü” değil […]

Didem Danış – Suriyeli Göçmen Emeği: Küresel Konfeksiyon Sektörünün (Şimdilik) Son Halkası*

Dünyanın hemen her yerinde, kayıt dışı çalışmanın yoğun olduğu inşaat, konfeksiyon, mevsimlik tarım işçiliği gibi alanlarda göçmen emeğiyle karşılaşılıyor. Son yıllarda çok yüksek sayıda göçmen ve mülteciye ev sahipliği yapan Türkiye’de ise, özellikle konfeksiyon sektörü göçmen işgücünün fazlalığı ile dikkat çekiyor. Bu yazıda, İstanbul’daki konfeksiyon sektöründe yabancı işgücü ihtiyacı üzerine yaptığım bir araştırmanın sonuçlarına dayanarak […]

Vecdi Sayar – Sanat, Emek, Adalet

Dünya dediğimiz gezegeni yaşanabilir kılan insan emeğidir hiç kuşkusuz. Bu emeği, iki düzlemde ele almak mümkün: kol gücü ve akıl gücü, yani yaratıcı emek. Yaratıcı emek, kabaca iki dala ayrılabilir: bilim insanlarının emeği ve ‘sanat emeği’. “Sanatçı” kavramı Sanat emeği, mağara duvarına çizilen ilk resimlerden günümüzün en yaygın ve etkili sanatı sinema ve diğer görsel-işitsel […]

Arzu Çerkezoğlu – Kıdem Tazminatı İş Güvencemizdir, Sahip Çıkıyoruz!

Kıdem tazminatının fona devri, Türkiye’de 1975 yılından beri süren, 30’un üzerinde çalışma bakanı eskiten bir tartışma. En son 2013 yılında, dönemin Çalışma Bakanı Faruk Çelik, bu konuyu gündeme getirmiş, DİSK olarak başlattığımız “Kıdem tazminatı hakkı için #Direnİşçi” eylemlerinin ardından bu konunun başka bir bahara kaldığını söylemişti. O zaman da söylediğimiz gibi “O bahar hiç gelmeyecek!” […]

Şule Daldal – Sosyal Demokrasinin İktisadı ve Donald Trump

Dünyada sosyal demokrasinin iktisadının hakim olduğu kapitalist dönemler 1944-1971 arası yaşanmıştır ve adına kapitalizmin” altın çağları” denmektedir. Liberal iktisadın, finansallaşma ve sanayisizleşme olarak ortaya çıkan iki hastalıklı yanını tedavi edecek önlemler, Keynesyen dönemin özelliklerini belirlemiştir. Faiz oranlarının reel sektörün kar oranlarından daha düşük tutulduğu bir uluslararası finansal müdahale ile (Bretton Woods) öncelikle sermaye birikimin üretim […]

Mehmet Şakir Örs – Ateşten Günler… 37’nci Yıldönümünde, Bir Emek ve Halk Hareketi: Tariş Direnişi

Yaklaşık bir asır önce, Egeli üreticilerin, emperyalist tahakküme karşı bir direniş hareketi olarak kurdukları Tariş; bundan 37 yıl önce de, bu kez çalışanların günler süren direnişinin adı oldu… Tariş, Ege’de bir direniş geleneği Ocak ayının son günleri ile şubat ayının ilk günleri, Tariş işçi direnişinin 37’nci yıldönümüdür. Tam 37 yıl önce, 1980 yılı ocak ayının […]

Mehmet Şakir Örs – “DGM’yi Ezdik…” 40. Yıldönümünde, 16 Eylül 1976 DGM Direnişi Siyasal Direnişin Siyaset Dersleri: Öncesi ve Sonrasıyla Direnişin İzmir Boyutu

Eylül ayı önemli yıldönümlerini ve günlemeleri içinde taşır. Bunlardan birisi de ‘16 Eylül’dür. Bundan tam 40 yıl önce, Türkiye İşçi Sınıfı ve onun devrimci sendikal örgütü DİSK, Devlet Güvenlik Mahkemeleri’ne (DGM) karşı ayağa kalkmıştı. Yalnızca kendisi ayağa kalkmakla yetinmemiş, tüm toplumu da hareketlendirmişti. 1976 yılının 16 Eylül’ünde başlayıp 20 Eylül’üne kadar süren DGM direnişinin, Türkiye […]

Çeviri/Röportaj – Wolfgang STREECK: Kapitalizm ve Eleştirisi: Toplum Bunu Kabul Etmeyecek

*Wolfgang Streeck, Köln’deki Max-Planck Toplumsal Araştırmalar Enstitüsü’nün yönetici direktörü ve Köln Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi’nde sosyoloji profesörüdür. Esas araştırma konusu, demokratik siyaset ile kapitalist ekonomi arasındaki gerilim ilişkileridir. “Re-Forming Capitalism” adlı kitabında irdelediği pek çok konu arasında; piyasanın ve piyasa aktörlerinin, sosyal demokrasinin kazanımlarını geriye alma yolundaki sürekli çabaları ile toplumun bunlara karşı […]